#12 Za Kierownicą

VIOLA: Co sprawia, że dana osoba jest dobrym kierowcą? Cóż, jest wiele rzeczy, które powinieneś wiedzieć i robić, aby być dobrym w prowadzeniu samochodu. Po pierwsze, musisz zrozumieć zasady ruchu drogowego. Oznacza to, że powinieneś wiedzieć, co oznaczają wszystkie znaki drogowe i jakie są przepisy ruchu drogowego, gdziekolwiek jesteś.

Powinieneś również dobrze znać swój pojazd. Zrozumienie, jak twój samochód zachowuje się na drodze i ile ma mocy, pomoże ci zdecydować, jak mocno hamować lub przewidzieć, jak szybko twój samochód przyspieszy. A posiadanie umiejętności sprawnej obsługi samochodu pozwoli Ci również zaoszczędzić pieniądze na mechaniku.

Innym istotnym elementem, którym dobry kierowca doskonale się posługuje, jest umiejętność myślenia nie tylko o sobie, ale także o innych uczestnikach ruchu drogowego. Dobry kierowca przewiduje, co inni kierowcy mogą próbować zrobić i jest gotów na szybką reakcję. Czasami ci inni kierowcy nie wiedzą, co robią, więc nie możesz przewidzieć ich następnego ruchu, ale w takim przypadku lepiej jest zachować bezpieczną odległość.

Przewidywanie tego, co może się wydarzyć na drodze, oznacza, że jesteś również czujny. Masz dużą świadomość swojego otoczenia. Nie jesteś rozproszony, nie używasz telefonu ani nie odwracasz się, by porozmawiać z pasażerem. Poza obserwowaniem samochodów na drodze, musisz też uważać na pieszych, rowerzystów, a nawet zwierzęta.

A kiedy już zdobędziesz umiejętności bycia dobrym kierowcą, musisz również mieć pewność siebie. Pewny siebie kierowca nie wpada w panikę w sytuacjach awaryjnych, potrafi myśleć i manewrować szybko, gdy zajdzie taka potrzeba, i może komfortowo prowadzić samochód w różnych warunkach pogodowych.

Dziś chciałabym poćwiczyć słownictwo związane z samochodami i jazdą samochodem. Niezależnie od tego, czy jeździsz własnym samochodem, wynajmujesz samochód, jedziesz w samochodzie przyjaciela, czy w uberze, ważne jest, aby znać podstawową terminologię związaną z samochodami. Jak zawsze, będę podawała amerykańskie słowa na wszystko. Zdaję sobie sprawę, że niektóre z tych słów są nieco inne w brytyjskim angielskim, ale nigdy ich nie używam i nie jestem z nimi bardzo zaznajomiona, więc nie będę próbowała ich wam wymieniać.

Udawajmy więc, że jesteś kierowcą swojego samochodu i omówmy to, co się dzieje i co zrobiłbyś podczas typowej jazdy do pracy.

Po pierwsze, otwierasz samochód, wsiadasz do niego i zapinasz pas bezpieczeństwa. Innym sposobem powiedzenia o zapięciu pasów jest “buckle up” lub “fasten your seatbelt”.

Kiedy siedzisz w fotelu kierowcy, siedzisz za kierownicą, a kierownica znajduje się przed tobą. Po drugiej stronie kierownicy znajduje się prędkościomierz, który informuje o prędkości jazdy. Jest też drogomierz, który pokazuje przebyty dystans. Jest też wskaźnik paliwa, który informuje o ilości paliwa lub gazu w samochodzie. Na wskaźniku paliwa najczęściej znajduje się litera “F” oznaczająca “full” (pełny) po jednej stronie i litera “E” oznaczająca “empty” (pusty) po drugiej stronie. Często słyszy się, jak ludzie mówią “jeżdżę na pustym”, co oznacza, że samochód jest prawie pozbawiony paliwa.  Czasami używamy tej samej frazy na luzie, gdy chcemy wyrazić, że nie mamy już energii, jesteśmy wypaleni. Na przykład: “Dużo pracuję i jestem zestresowany. Potrzebuję przerwy. Jestem na wyczerpaniu”.

Na środku kierownicy znajduje się klakson. Kiedy naciskasz na klakson, trąbisz. Niektórzy mówią też “beep” – trąbisz klaksonem lub trąbisz na samochód przed tobą.

Ostatnią rzeczą związaną z kierownicą, o której chcę wspomnieć, jest kierunkowskaz. Zwykle umieszczony po lewej stronie kierownicy, kierunkowskaz informuje innych, kiedy skręcasz lub zmieniasz pas ruchu. Powszechną nazwą kierunkowskazu jest „blinker” (migacz), ponieważ miga on i wyłącza się, gdy go używasz.

Zanim włączysz samochód lub uruchomisz silnik, możesz chcieć dostosować swoje siedzenie. Być może jest zbyt blisko lub zbyt daleko od kierownicy. Aby bezpiecznie prowadzić samochód, musisz również upewnić się, że twoje stopy są w wygodnej odległości od pedału hamulca i gazu. Pedał gazu nazywany jest również pedałem przyspieszenia, ponieważ gdy przyspieszasz, poruszasz się szybciej. Przeciwieństwem przyspieszania jest hamowanie. Gdy hamujesz, zwalniasz.

Ok, więc włączasz samochód i ustawiasz go w pozycji “D” dla jazdy lub “R” dla biegu wstecznego za pomocą dźwigni zmiany biegów. Najprawdopodobniej dźwignia zmiany biegów znajduje się w konsoli środkowej, która, jak sama nazwa wskazuje, znajduje się pośrodku między fotelem kierowcy i pasażera. W tym przykładzie zakładamy, że prowadzisz samochód z automatyczną skrzynią biegów, a nie manualną. Manualna skrzynia biegów jest również nazywana „stick shift” (skrzynią drążkową), ponieważ biegi zmienia się ręcznie za pomocą drążka.

Więc jeśli jesteś w pozycji “D”, po prostu jedź. Ale jeśli jesteś w pozycji “R”, cofasz, albo, jak mawiamy, wycofujesz się ze swojego miejsca, ponieważ tył wyjeżdża pierwszy.

Podczas jazdy często patrzysz w lusterka boczne, które znajdują się na zewnątrz samochodu, oraz lusterko wsteczne, które znajduje się wewnątrz, w górnej środkowej części samochodu. Nazywa się je lusterkiem wstecznym, ponieważ pozwala zobaczyć, co znajduje się za Tobą.

Kiedy patrzysz przed siebie, szklana przednia szyba samochodu nazywana jest „windshield”, ponieważ, jak sama nazwa wskazuje, osłania Cię lub chroni przed wiatrem. Gdy pada deszcz, włącza się wycieraczki, które poruszają się w lewo i w prawo.

Chociaż możesz mieć dobrą widoczność lusterek i okien, z tyłu samochodu znajduje się miejsce, w którym nie możesz bezpośrednio zobaczyć samochodu lub obiektu za tobą. Miejsce to nazywamy „blind spot” (martwym polem).

Załóżmy teraz, że Twój samochód jest na drodze. Być może jedziesz do pracy, ale prowadzone są prace drogowe i niektóre drogi, którymi zwykle jeździsz, są zamknięte. W tym momencie możesz włączyć system nawigacji, który poprowadzi Cię i wskaże drogę. Zwykle nazywamy ten system nawigacji GPS, globalnym systemem pozycjonowania. Najpopularniejsze aplikacje GPS to Waze i Mapy Google.

Jeszcze jedna rzecz dotycząca aplikacji GPS – zawsze podają one przewidywany czas przyjazdu/przybycia (ETA). Więc jeśli jedziesz do znajomego, może cię zapytać: “Jaki jest twój ETA? (przewidywany czas przyjazdu)?” i podajesz mu czas, kiedy sądzisz, że tam dotrzesz.

Ok, więc jesteś w drodze, zdając sobie sprawę, że najprawdopodobniej spóźnisz się do pracy. Mówię o drodze, ponieważ jest to najbardziej ogólny sposób na jej nazwanie, ale wiedz, że istnieje wiele nazw dla różnych typów dróg. Jeśli droga, na której się znajdujesz, ma wiele pasów ruchu, można ją nazwać „ highway, freeway, expressway, interstate, parkway, turnpike” (np. autostradą, drogą szybkiego ruchu, drogą ekspresową, autostradą międzystanową, autostradą płatną). Nie będę ich wszystkich omawiała, ale różnice między nimi są głównie związane z tym, czy są to drogi płatne i trzeba płacić za wjazd na nie, czy znajdują się tylko w jednym stanie, czy w wielu stanach, jaka może być różnica w ograniczeniu prędkości lub jak kontrolowany jest dostęp do wjazdu i wyjazdu.

Mówiąc o wielu pasach ruchu, aby być jasnym, gdy jesteś na drodze, poruszasz się swoim własnym pasem ruchu. Na autostradzie możesz zmieniać pasy ruchu, żeby jechać szybciej, wolniej lub ominąć inny samochód.

Istnieje slangowe wyrażenie, którego ludzie często używają, gdy czują, że ktoś mówi o czymś, o czym nie ma zbyt dużo wiedzy lub gdy wtrąca się do rozmowy, w której nie jest zaangażowany. Wyrażenie to brzmi “stay in your lane” (zostań na swoim pasie ruchu), ponieważ podobnie jak podczas jazdy samochodem, mówisz komuś, żeby pilnował swoich spraw i skupiał się na tym, co jest przed nim, a nie na tym, co dzieje się na sąsiednim pasie.

„Traffic” (ruch drogowy) to słowo, którego używamy do grupowania wszystkich pojazdów poruszających się po drogach. Można zaobserwować duży ruch, gdy na drodze znajduje się wiele pojazdów, lub niewielki ruch, gdy nie ma ich zbyt wiele. Gdy na drodze znajduje się wiele samochodów, a każdy z nich jedzie bardzo wolno, prawie stojąc i dotykając zderzaków, nazywamy to ruchem od zderzaka do zderzaka.

Jeśli kiedykolwiek jedziesz daleko, żeby spotkać się z przyjacielem, prawdopodobnie zapyta cię: “Jak tam był ruch drogowy w drodze tutaj?” Twoja odpowiedź może brzmieć: “Nie było źle, podróż trwała tylko 1 godzinę” lub “Było dość źle. Utknąłem w korku przez 2 godziny. Wydaje mi się, że w pobliżu mojego zjazdu miało miejsce jakieś zdarzenie drogowe”.

Gdy ruch drogowy jest najbardziej intensywny, zazwyczaj w godzinach, gdy ludzie jadą do pracy i wracają z pracy, nazywamy to „rush hour” (godziną szczytu). Wszyscy spieszą się do pracy około godziny 8 lub 9 rano oraz z pracy około godziny 5 lub 6 wieczorem.

Dobrze, wracając do twojej jazdy do pracy. Spieszysz się, ponieważ musiałeś skorzystać z objazdu z powodu zamknięcia ulicy i nagle widzisz za sobą radiowóz policyjny, który miga światłami. W tym momencie powinieneś zjechać na pobocze lub zatrzymać samochód. Nawet jeśli prowadzisz samochód, mówimy, że policjant cię zatrzymał, ponieważ nie zatrzymałbyś się, gdyby ci nie kazał. Później powiesz “Zatrzymano mnie w drodze do pracy”.

Więc ten policjant, czyli gliniarz, zatrzymuje cię, wysiada z samochodu i podchodzi do twojego okna. Prosi cię o prawo jazdy i dowód rejestracyjny samochodu. Większość z nas wyciąga prawo jazdy z portfela, a dowód rejestracyjny z schowka, który znajduje się przed siedzeniem pasażera. Dawno temu ludzie trzymali tam swoje rękawiczki do jazdy, a teraz przechowujemy w schowku różne rzeczy. Policjant informuje cię, że przekroczyłeś prędkość lub jechałeś szybciej niż dozwolona prędkość. Mówi ci także, że przejechałeś przez znak STOP i przejechałeś na czerwonym świetle. Oznacza to, że nie zatrzymałeś się przy znaku STOP i przejechałeś na czerwonym świetle. Wypisuje ci kilka mandatów i informuje, że być może będziesz musiał udać się do sądu i wyjaśnić sędziemu swoje zachowanie. Następnie odchodzi i pozwala ci odjechać.

Odjeżdżasz i jedziesz jeszcze kilka minut, zanim wjeżdżasz na parking swojej pracy i zdajesz sobie sprawę, że jest dopiero poniedziałek … i …. zapomniałeś zabrać ze sobą laptopa do pracy. Co za wspaniały początek tygodnia.

Mam nadzieję, że nigdy nie będziecie musieli znaleźć się w takiej sytuacji. Mam nadzieję, że zawsze będziecie bezpieczni i odpowiedzialni na drodze.

Dzisiaj omówiliśmy tylko podstawowe słowa i zwroty związane z prowadzeniem samochodu, ale jest ich jeszcze wiele, które chciałabym tu podkreślić. Może będziemy musieli zrobić drugą część w przyszłości.

To wszystko na dzisiaj. Jak zawsze, proszę o kontakt pod adresem viola@naturalnyangielski.com w przypadku pytań lub uwag, a jeśli podoba wam się ten podcast, nie zapomnijcie ocenić go i zostawić recenzji w aplikacji do słuchania, ponieważ pomaga to mniejszym podcastom, takim jak mój, w zdobyciu popularności.

Dziękuję za słuchanie. Do następnego razu!

VIOLA: What makes a person a good driver? Well, there are a lot of things you should know and do to be good at driving. First of all, you have to understand the rules of the road. This means that you should know what all the road signs mean and what the traffic laws are wherever you are.

You should also know your vehicle well. Understanding how your car behaves on the road and how much power it has, will help you decide how hard to brake, or anticipate how quickly your car will speed up. And, having the skills to operate your car smoothly will also save you money on a mechanic.

Another critical thing a good driver knows how to do well is think, not only for himself, but for others on the road. A good driver will anticipate what other drivers may be attempting to do and be ready to respond really quickly. Sometimes those other drivers don’t know what they’re doing, so you may not be able to tell their next move, but, in that case, it’s just safter to keep your distance.

Anticipating what could happen on the road means you’re also alert. You’re very aware of your surroundings. You’re not distracted, you’re not using your phone or turning around to talk to a passenger. Aside from watching cars on the road, you also have to watch for pedestrians, cyclists, and even animals.

And, once you have the skills to be a good driver, you also must have confidence. A confident driver doesn’t panic in emergency situations, can think and maneuver quickly when need be, and can comfortably drive in different weather conditions.

Today I’d like to practice vocabulary related to cars and driving. Whether you’re driving your own car, renting a car, riding in your friend’s car, or in an uber, it’s important to be familiar with basic car terminology. As always, I will be providing the American words for everything. I’m aware that some of these words are slightly different in British English, but I never use them and I’m not very familiar with them, so I’m not going to try to list them for you.

So, let’s pretend you’re the driver of your car, and let’s go through what happens and what you would do on a typical drive to work.

First, you open the car, you get in the car, and you put your seatbelt on. Another way to say put your seatbelt on is “buckle up” or “fasten your seatbelt”.

When you’re sitting in the driver’s seat, you’re sitting behind the wheel, and the steering wheel is in front of you. On the other side of the wheel, you have the speedometer, which tells you how fast you’re driving, or what your speed is. There’s the odometer, which shows you the distance travelled. There’s also the fuel gauge, which tells you how much fuel, or gas your car has. The fuel gauge will most of the time have a letter “F” for “full” on one side, and a letter “E” for “empty” on the other side. You’ll often hear people say “I’m running on empty” which means that your car is running on almost no fuel.  Sometimes we use the same phrase casually, when we want to express that we have no more energy, we’re burnt out. For example, “I’m working a lot and I’m stressed out. I need a break. I’m running on empty.”

In the middle of the wheel, you have a horn. And, when you press on the horn, you’re honking the horn. Some people also say beep – you beep the horn, or you beep at the car in front of you.

Last thing related to the wheel that I want to mention is the turn signal. Usually located on the left side of the wheel, the turn signal lets others know when you’re turning or changing lanes. The common name for a turn signal is a blinker, because it blinks on and off when you’re using it.

Before you turn your car on, or start the engine, you may want to adjust your seat. Maybe it’s too close or too far from the steering wheel. To drive safely, you also want to make sure your feet are at a comfortable distance from the brake and the gas pedals. The gas pedal is also called the accelerator, because when you accelerate, you move more quickly. The opposite of accelerating is decelerating. When you decelerate, you slow down.

Ok, so you turn your car on, and you put it in “D” for drive or “R” for reverse using the gear selector. Most likely, the gear selector will be found in the center console, which, as the name suggests, is in the middle between the driver and the passenger seat. For the purpose of this example, let’s pretend you’re driving a car with an automatic transmission, not a manual transmission. A manual transmission is also casually called a stick shift because you manually shift the gears with a stick.

So, if you’re in drive, you just drive. But if you’re in reverse, you either reverse, or as we casually say, you back out of your spot, because the back is coming out first.

As you’re driving, you’ll often look at your side mirrors, which are placed outside of the car, and the rearview mirror, which is inside, located in the upper center of the car. It’s called a rearview mirror, because it allows you to see what’s behind you.

When you’re looking ahead, the glass front window of the car is called the windshield, because as the name suggests, it shields you, or protects you from the wind. When it rains, you turn on the windshield wipers that move back and forth.

Although you may have a clear vision of your mirrors and windows, there is a spot towards the rear of your car where you can’t directly see the car or object behind you. We call that spot the blind spot.

Now let’s pretend your car is on the road. You may be going to work, but there is some road work happening and some of the roads you would usually take are closed. At this point you may turn on your navigation system to guide you and give you directions. We usually call that navigation system GPS, global positioning system. The most common GPS apps here are Waze and Google Maps.

One more thing about the GPS apps – they always give you an estimated time of arrival or an ETA. So, if you’re driving to see a friend, that friend may ask you, “what’s your ETA?” and you give them a time that you think you’ll get there.

Ok, so you’re on the road, realizing that you will most likely be late for work. And, I say the road, because that’s the most general way to call it, but just know that there are a lot of names for different types of roads. If the road you’re on has multiple lanes, it can be called a highway, a freeway, an expressway, the interstate, the parkway, or the turnpike. I won’t go through them, but the differences between them are mostly related to whether they are toll roads, and you have to pay to get on them, whether they are only located in one state, or across multiple states, what the speed limit difference may be, or how controlled the on and off access is.

Speaking of multiple lanes, to be clear, when you are on the road you’re driving in your own lane. You can switch lanes on the highway to go faster, or slower, or to go around another car.

There is a slang phrase people often use when they feel someone is speaking about something they don’t know much about or they’re getting nosy and getting involved in a conversation they’re not a part of. The phrase is “stay in your lane,” because like while driving, you’re telling someone to mind their own business and focus on what’s in front of them, and not what’s going on in the next lane over.

Traffic is the word we use to group all vehicles moving on the road. You could see heavy traffic, when there are a lot of vehicles on the road, or light traffic, when the aren’t a lot. When there are a lot of cars on the road, and every car is going very very slow, almost standing and touching bumpers, we call that bumper-to-bumper traffic.

If you ever drive far to meet up with a friend, that friend will most likely ask you “how was the traffic driving down here?” and your response could be “not bad, the drive was only 1 hour” or “It was pretty bad. I was stuck in traffic for 2 hours. I think there was an accident near my exit”.

When traffic is the heaviest, usually at the time people drive to and from work, we call that rush hour. Everybody is rushing to work around 8 or 9 o’clock in the morning and from work around 5 or 6 o’clock in the evening.

Ok, so back to you driving to work. You’re rushing because you had to take a detour due to street closures, and all of a sudden you see a police car behind you, flashing its lights. At this point you should pull over or move the car to the side of the road and stop. Even though you’re driving the car, we say that the police officer pulled you over, because you would not have stopped if he didn’t tell you to. Later on you would say “I got pulled over on my way to work”.

So, this police officer, or this cop, pulls you over, gets out of his car, and comes up to your window. He asks you for your driver’s license and your car registration. Most of us pull out the driver’s license from our wallets, and the car registration from the glove compartment that’s in front of the passenger seat. Long time ago, people used to keep their driving gloves there, and now we store all kinds of things in the glove compartment. The police officer then informs you that you were speeding or driving faster than the speed limit. He also tells you that you ran a stop sign and ran a red light. This means that you didn’t stop at the stop sign, and you didn’t stop at the red light. You just ran right through. He writes you a couple of tickets and informs you that you may have to go to court and explain your actions to the judge. Then he walks away and allows you to drive away.

You drive away and you drive a few more minutes before you pull into your job’s parking lot and realize it’s only Monday …and ….you forgot to bring your laptop to work with you. What a great start to your week.

I hope you never have to find yourself in this type of situation. I hope you’re always being safe and responsible on the road.

Today, we only went over the very basic words and phrases associated with driving, but there are many more I wanted to highlight here. Maybe we’ll just have to do a part 2 sometime down the road, meaning in the future.

That is all I have for today. As always, please reach out to me at viola@naturalnyangielski.com with any questions or comments, and if you’re enjoying this podcast, make sure to rate it and leave a review on your listening app as this helps smaller podcasts like mine get discovered.

Thanks for listening. Until next time!